Oila ichidagi zo'ravonlikka qarshi javobgarlik
Sevimlilar

Oila ichidagi zo’ravonlikka qarshi javobgarlik: Huquqiy jihatlar va jabrlanuvchilarning huquqlarini himoya qilish

0
0
148

Oila ichidagi zo’ravonlik – inson huquqlarini buzuvchi jiddiy jinoyat bo’lib, jismoniy va ruhiy salomatlikka salbiy ta’sir ko’rsatadi. O’zbekistonda oxirgi yillarda oila ichidagi zo’ravonlikka qarshi javobgarlik kuchaytirildi va huquqni muhofaza qilish organlari va sud tizimi jabrlanuvchilarning himoyasini ta’minlash uchun barcha imkoniyatlarni yaratmoqda. Ushbu maqolada oila ichidagi zo’ravonlikka qarshi javobgarlikni, turli xil jazolarni va zo’ravonlik qurboni bo’lgan shaxslarni himoya qilish usullarini ko’rib chiqamiz.

Oila ichidagi zo’ravonlik nima?

Oila ichidagi zo’ravonlik – bu oila a’zolaridan birining boshqa a’zo bilan amalga oshirgan zo’ravonlik harakatidir. Oila ichidagi zo’ravonlikning asosiy turlari quyidagilardan iborat:

  • Jismoniy zo’ravonlik – urish, tanaga shikast yetkazish, hibsga olish.
  • Psixologik zo’ravonlik – tahdidlar, kamsitish, haqoratlash, jabrlanuvchini ruhiy jihatdan ezish.
  • Iqtisodiy zo’ravonlik – moddiy vositalardan mahrum qilish, daromadni nazorat qilish, ishlashni taqiqlash.
  • Seksual zo’ravonlik – majburlash, jinsiy zo’ravonlik.

Oila ichidagi zo’ravonlikka qarshi huquqiy javobgarlik

O’zbekistonda so’nggi yillarda oila ichidagi zo’ravonlikka qarshi bir qator qonuniy choralar ko’rildi. 2023 yilda qabul qilingan o’zgartirishlar, zo’ravonlikka qarshi javobgarlikni kuchaytirdi. O’zbekiston Jinoyat Kodeksi va Ma’muriy Kodeksi oila ichidagi zo’ravonlikka qarshi jazo choralari haqida muhim o’zgarishlarni o’z ichiga oladi.

  1. Jinoyat javobgarligi
    Agar zo’ravonlik jismoniy zarar yoki o’limga olib kelsa, jinoyatga jalb etilish mumkin. O’zbekiston Jinoyat Kodeksi bo’yicha oila ichidagi zo’ravonlik uchun 2 yildan 5 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi belgilangan. Agar zo’ravonlikning oqibatlari og’ir bo’lsa, 10 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi qo’llanilishi mumkin. Agar o’ldirish sodir etilgan bo’lsa, jazolar yanada qattiqroq bo’lishi mumkin – 20 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish yoki umrbod ozodlikdan mahrum qilish.
  2. Ma’muriy javobgarlik
    Oila ichidagi zo’ravonlikning og’ir oqibatlarga olib kelmagan holatlarda ma’muriy javobgarlikni qo’llash mumkin. Bunday holatlarda jazolar sifatida jarimalar, reabilitatsiya kurslari yoki vaqtincha ozodlikdan mahrum qilish belgilanishi mumkin.
  3. Sud tomonidan himoya choralarini ko’rish
    Jabrlanuvchi sudga murojaat qilib, vaqtincha himoya choralarini talab qilishi mumkin. Bu, masalan, zo’ravonlik qilayotgan shaxsga nisbatan sud tomonidan yaqinlashishni taqiqlash yoki xavfsizlikni ta’minlash bo’yicha boshqa choralar ko’rishdir.

Agar siz oila ichidagi zo’ravonlik qurboni bo’lsangiz, nima qilish kerak?

Agar siz oila ichidagi zo’ravonlikka duch kelsangiz, unutmangki, siz yolg’iz emassiz va o’z huquqlaringizni himoya qilish uchun ko’plab vositalar mavjud. Quyidagi qadamlar sizga xavfsizlikni ta’minlash va huquqlarni himoya qilishda yordam beradi.

  1. Huquqni muhofaza qilish organlariga murojaat qiling
    Birinchi qadam – politsiyaga murojaat qilishdir. Agar sizga jiddiy tahdid solinayotgan bo’lsa, darhol politsiyaga xabar bering, hatto zo’ravonlik og’ir oqibatlarga olib kelmagan bo’lsa ham. Politsiya sizning arizangizni ro’yxatga olishi va xavfsizligingizni ta’minlash uchun choralar ko’rishi kerak.
  2. Tibbiy yordamga murojaat qiling
    Agar zo’ravonlik jismoniy shikastlarga olib kelgan bo’lsa, tezda tibbiy muassasaga murojaat qiling. Shifokorlar nafaqat kerakli yordamni ko’rsatadi, balki zo’ravonlik holatini tibbiy hujjatlarda tasdiqlaydi, bu esa keyingi tergov va sud jarayonlarida muhim ahamiyatga ega bo’ladi.
  3. Yuridik yordam oling
    Agar sizga advokat yoki yuristning yuridik maslahatiga ehtiyoj bo’lsa, ularni olishdan tortinmang. Advokat sizga ariza tayyorlashda, dalillarni yig’ishda va sudda huquqlarni himoya qilishda yordam beradi.
  4. Sudda himoya choralari
    Siz sudga murojaat qilib, vaqtincha himoya choralari, masalan, zo’ravonlik qilayotgan shaxsning sizga nisbatan yaqinlashishini taqiqlashni talab qilishingiz mumkin.

Advokatning roli

Advokat oila ichidagi zo’ravonlik qurbonini himoya qilishda muhim rol o’ynaydi. U nafaqat kerakli hujjatlarni tayyorlashda yordam beradi, balki sudda sizning manfaatlaringizni himoya qiladi. Advokat sizga quyidagilarda yordam beradi:

  • Jabrlanuvchining huquqlari bo’yicha maslahat;
  • Politsiyaga va sudga murojaat qilishda yordam;
  • Sud jarayonida himoya qilish;
  • Vaqtincha himoya choralari va boshqa zarur choralarni ko’rish.

O’zini reabilitatsiya qilish va yordam olish

Zo’ravonlik qurbonlari nafaqat jismoniy zarar ko’rishlari mumkin, balki psixologik muammolarga ham duch keladilar. Reabilitatsiya jarayoni psixologik yordamni ham o’z ichiga oladi, shuningdek, moddiy ta’minot muammolarini hal qilishga yordam beradi, chunki zo’ravonlik qurboni ko’pincha moliyaviy resurslardan mahrum bo’ladi.

Ko’plab ijtimoiy xizmatlar va NNTlar O’zbekistonda zo’ravonlik qurbonlariga yordam beradi, shu jumladan maslahatlar, vaqtincha boshpana va reabilitatsiya dasturlari.

Xulosa

Oila ichidagi zo’ravonlik – jiddiy jinoyat bo’lib, inson huquqlarini buzadi. O’zbekistonda bu muammoga qarshi samarali choralar ko’rilgan, va davlat organlari oila ichidagi zo’ravonlikni oldini olish va qurbonlarni himoya qilish uchun barcha imkoniyatlarni yaratmoqda. Agar siz o’z huquqlaringizni himoya qilishga qaror qilsangiz, tezda politsiya va yuridik yordamga murojaat qilishingiz kerak.

Zo’ravonlikka yo’l qo’ymang! Tezda politsiyaga murojaat qilish va advokatdan yuridik yordam olish sizni himoya qilishga yordam beradi.

Ushbu mavzu bo'yicha advokatlarga o'tish uchun quyidagi shaharni tanlang:

Foydali ma'lumot

Barcha maqolalarga

Patent olish uchun hujjatlar ro‘yxati

Oʻzbekistonda innovatsiyalar va texnologiyalar jadal rivojlanayotgan bir davrda, sizning noyob gʻoyalaringizni himoya qilish har qachongidan ham muhimroq. Siz ixtirochi boʻlasizmi, yoki IT loyihalar ustida ishlaydigan dasturchi boʻlasizmi, oʻz mehnatingiz natijasini qonuniy himoya ostiga olish – muvaffaqiyat garovidir. Koʻpincha, yangi gʻoya ustida ishlash qiziqarli boʻlsa-da, uni patentlash jarayoni murakkabdek tuyulishi mumkin. Aslida, bu jarayon tushunarli va […]

0
0
1

Sud hukmini ijro etish bosqichlari

Sud zalida hukm o‘qilganda, bir taraf uchun yengillik, ikkinchi taraf uchun esa umidsizlik hissi paydo bo‘lishi mumkin. Lekin ko‘pchilik uchun sud qarori qabul qilingandan keyingi eng muhim bosqich — uning amaliy ijrosi ekanligini unutmaslik kerak. Zero, qog‘ozdagi g‘alaba hayotiy natijalarga aylanishi uchun u ijro etilishi shart. Aynan shu nuqtada «Sud hukmini ijro etish bosqichlari» nafaqat […]

0
0
2

Sudga guvoh chaqirish tartibi

Hayotda har birimiz turli vaziyatlarga duch kelamiz. Ba’zida oddiy kelishmovchilik sudga qadar borib yetishi mumkin. Bunday hollarda, haqqoniyatni qaror toptirish, to‘g‘ri va adolatli qaror qabul qilinishiga yordam berish uchun barcha mavjud dalillar juda muhimdir. Ayniqsa, voqea joyida bo‘lgan, hodisaning shohidi bo‘lgan yoki ishga aloqador faktlarni biladigan shaxslarning ko‘rsatmalari beqiyos ahamiyatga ega. Aynan mana shu nuqtada […]

0
0
4

Yer resurslaridan noqonuniy foydalanish

O’zbekiston zamini – bu bizning eng qimmatli boyligimiz, har bir fermer va agrofirma egasi uchun daromad manbai, farovonlik garovi. Biroq, bu bebaho resursdan noto’g’ri foydalanish yoki tegishli ruxsatsiz egalik qilish jiddiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Bugungi kunda yer resurslaridan noqonuniy foydalanish nafaqat shaxsiy biznesga, balki butun mamlakat iqtisodiyotiga ham salbiy ta’sir ko’rsatayotgan, og’ir huquqiy oqibatlarga […]

0
0
4

Atrof-muhitga zarar yetkazganlik uchun sud jarayoni

O’zbekistonda bugungi kunda atrof-muhitni muhofaza qilish masalasi tobora dolzarb tus olmoqda. Bu nafaqat davlat organlari va fuqarolar uchun, balki har bir ishlab chiqaruvchi korxona uchun ham jiddiy ahamiyatga ega. Atrof-muhitga zarar yetkazish bilan bog’liq huquqbuzarliklar jiddiy huquqiy oqibatlarga olib kelishi mumkin, shu jumladan katta miqdordagi jarimalar, korxona faoliyatining to’xtatilishi va hatto jinoiy javobgarlik. Shuning uchun, […]

0
0
3

Bank kafolat xatining yuridik kuchi

O‘zbekiston iqtisodiyotining jadal rivojlanishi, savdo aloqalarining kengayishi va xalqaro bozorga integratsiya jarayonlari tadbirkorlar, ayniqsa sotuvchilar va importchilar oldiga yangi imkoniyatlar bilan birga qator mas’uliyat va xatarlarni ham qo‘ymoqda. Bitimlarning ishonchliligi, to‘lovlarning o‘z vaqtida amalga oshirilishi har qanday savdo jarayonining asosini tashkil etadi. Afsuski, shartnomaviy majburiyatlarning bajarilmasligi, moliyaviy nizolar kabi holatlar tez-tez uchrab turadi, bu esa […]

0
0
4

Bank kreditini muddatidan oldin yopish bo‘yicha nizolar

Hayotimizda kutilmagan vaziyatlar tez-tez uchrab turadi. Bugun moliyaviy ahvolingiz og‘ir bo‘lishi mumkin, ertaga esa kutilmagan daromad manbai paydo bo‘lib, qarzlaringizdan xalos bo‘lishni istaysiz. Ayniqsa, bankdan olingan kreditni muddatidan oldin yopish istagi ko’pchilikda paydo bo’ladi, chunki bu foiz xarajatlarini tejashning ajoyib yo’li bo’lib tuyuladi. Ammo amaliyotda Bank kreditini muddatidan oldin yopish bo‘yicha nizolar tez-tez yuzaga keladi. […]

0
0
3

Xorij bilan tuzilgan shartnoma nizolari

O’zbekistonning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi tobora kuchayib borayotgan bir davrda, eksport-import operatsiyalari bilan shug’ullanuvchi tadbirkorlarimiz uchun yangi imkoniyatlar eshiklari ochilmoqda. Ammo bu kengayayotgan bozorlar bilan birga, o’ziga xos murakkabliklar ham paydo bo’ladi. Xususan, xorij bilan tuzilgan shartnoma nizolari ko’plab biznes egalari duch keladigan jiddiy muammolardan biridir. Xalqaro savdoda yuzaga keladigan kelishmovchiliklar, tushunmovchiliklar yoki shartnoma shartlarining bajarilmasligi […]

0
0
4

Soliq qarzini undirish tartibi

Har qanday muvaffaqiyatli korxona yoki yakka tadbirkorlikning asosiy ustunlaridan biri bu moliyaviy barqarorlik va qonunlarga qat’iy rioya qilishdir. Biroq, ba’zan turli sabablarga ko’ra, tadbirkorlar o’zlari istamagan holda soliq qarziga duch kelishlari mumkin. Bunday vaziyat nafaqat moliyaviy, balki huquqiy jihatdan ham jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shu sababli, soliq qarzini undirish tartibini har bir tadbirkor puxta […]

0
0
2

Soliqqa oid tekshiruvga tayyorgarlik

Har bir tadbirkor va korxona rahbari uchun soliqqa oid tekshiruvlar jiddiy sinov bo’lishi mumkin. Bu jarayon nafaqat moliyaviy hisobotlaringizning to’g’riligini, balki korxonangizning umumiy faoliyatini ham sinovdan o’tkazadi. Ammo to’g’ri va puxta soliqqa oid tekshiruvga tayyorgarlik ko’rish orqali bu jarayonni ancha yengillashtirish, potentsial muammolarning oldini olish va hatto kutilmagan sanksiyalardan qochish mumkin. Ushbu maqola sizga, aziz […]

0
0
3

Farzand bilan uchrashuv huquqi

Ajralish – bu har qanday oila uchun og‘riqli jarayon. Ammo bu qiyin davrni boshdan kechirayotganingizda ham, bir narsa o‘zgarishsiz qolishi kerak: sizning ota-onalik burchingiz va farzandingizning huquqlari. Siz ajralgan ota-onalar sifatida, farzandingiz bilan munosabatlarni saqlab qolish, uning hayotida faol ishtirok etish har doim muhim. Ayniqsa, Farzand bilan uchrashuv huquqi har bir ota-ona uchun nafaqat shaxsiy […]

0
0
5

Nikoh shartnomasining huquqiy kuchi

Oila – bu muhabbat, ishonch va o‘zaro hurmatga asoslangan muqaddas maskan. Ammo bugungi tez o‘zgaruvchan dunyoda, hayot nafaqat his-tuyg‘ulardan, balki moddiy va huquqiy munosabatlardan ham iborat ekanini unutmaslik kerak. Ko‘pincha, kelajak haqida qayg‘urish va ehtimoliy qiyinchiliklarning oldini olish – bu donolik va mas’uliyat belgisidir. Ayniqsa, moliyaviy masalalar, mulk va majburiyatlar nuqtai nazaridan er-xotinlarning huquqlarini belgilash […]

0
0
7
Barcha maqolalarga