
Tezda amalga oshirilishi kerak bo‘lgan qadamlar
📵 1. Firibgar bilan aloqani to‘xtating
-
Telefon raqamini, messenjerdagi akkauntini yoki email manzilini bloklang.
-
Shaxsiy ma’lumotlaringizni (PIN-kod, CVV, pasport raqami) hech qachon bermang.
🧾 2. Barcha dalillarni saqlang
-
Suhbatlar skrinshoti, saytlar, reklama, to‘lovlar haqida ma’lumotlarni arxivlang.
-
Bank SMSlari, to‘lov cheklari yoki kvitansiyalarni saqlang.
🏦 3. Bankka murojaat qiling
-
Bank xizmatiga qo‘ng‘iroq qilib, hisobingiz xavfsizligini tekshirtiring.
-
Zarur bo‘lsa, kartani bloklatib, to‘lovlarni to‘xtating yoki qaytarish imkonini so‘rang.
👮♂️ 4. Ichki ishlar organlariga murojaat qiling
-
Eng yaqin IIBga boring yoki onlayn murojaat yuboring.
-
Dalillar bilan ariza yozing va arizangiz ro‘yxatga olinganini tasdiqlang.
O‘zbekistondagi firibgarlik uchun javobgarlik
O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 168-moddasida firibgarlik quyidagicha tariflanadi:
Firibgarlik — boshqa shaxsning mol-mulkini yoki mol-mulkka bo‘lgan huquqini aldov yo‘li bilan yoki ishonchni suiiste’mol qilib qo‘lga kiritish.
Og‘ir hollarda (yirik miqdor, oldindan til biriktirib, kompyuter texnologiyalari orqali) quyidagi jazolar qo‘llaniladi:
-
Katta miqdorda jarima,
-
Majburiy jamoat ishlari,
-
5 yildan 8 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish.
Manba: norma.uz
O‘zbekistonda keng tarqalgan firibgarlik sxemalari
| Sxema turi | Belgilari | Himoya |
|---|---|---|
| Soxta “bank xodimi” | “Kartangizda muammo bor” deyishadi | Bankka o‘zingiz alohida qo‘ng‘iroq qiling |
| Arzon tovarlar | Juda past narx, aloqa yo‘q | Saytni tekshiring, izohlarni o‘qing |
| SMS orqali aldash | Kodlar, havolalar yuboriladi | Hech narsa ochmang, zudlik bilan o‘chiring |
| “Kredit olgan ekansiz” | Sizga tegishli bo‘lmagan kredit | Bankga murojaat qiling va IIBga ariza yozing |
| “Hisobingiz bloklangan” | Ma’lumotlaringizni olishga harakat qilishadi | Faqat rasmiy manbalarni tekshiring |
Qayerga murojaat qilish mumkin?
| Tashkilot | Aloqa ma’lumotlari | Vazifasi |
|---|---|---|
| Ichki ishlar vazirligi (IIV) | 📞 102 🌐 www.mvd.uz |
Jinoyat bo‘yicha ariza qabul qilish |
| Markaziy bank | 🌐 www.cbu.uz | Bank bilan bog‘liq muammolarni ko‘rib chiqish |
| Cyber xavfsizlik markazi | 🌐 www.cyber.uz | Kiberfiribgarlik bo‘yicha ko‘mak |
| O‘zbekiston Ombudsmani | 🌐 www.ombudsman.uz | Fuqarolik huquqlarini himoya qilish |
Firibgarlikdan qanday himoyalanish kerak?
-
Shaxsiy ma’lumotlarni bermang: Kodlar, login-parol, pasport nusxasi hech kimga yuborilmasin.
-
Ikki bosqichli himoyani yoqing: Bank, pochta, ijtimoiy tarmoqlarda ikki faktorli autentifikatsiyani yoqing.
-
Antivirus va xavfsizlik dasturlarini o‘rnating: Internetda xavfsiz bo‘lish uchun.
-
Shubhali havolalarni bosmang: Noma’lum raqamlar yoki havolalarga ehtiyot bo‘ling.
-
Do‘stlaringizni xabardor qiling: Yaqinlaringizni bu kabi holatlardan ogohlantiring.
Foydali ma'lumot
Soliqqa oid tekshiruvga tayyorgarlik
Har bir tadbirkor va korxona rahbari uchun soliqqa oid tekshiruvlar jiddiy sinov bo’lishi mumkin. Bu jarayon nafaqat moliyaviy hisobotlaringizning to’g’riligini, balki korxonangizning umumiy faoliyatini ham sinovdan o’tkazadi. Ammo to’g’ri va puxta soliqqa oid tekshiruvga tayyorgarlik ko’rish orqali bu jarayonni ancha yengillashtirish, potentsial muammolarning oldini olish va hatto kutilmagan sanksiyalardan qochish mumkin. Ushbu maqola sizga, aziz […]
Politsiyaga chaqirilganingizda qanday harakat qilish kerak: O’zbekiston fuqarolari uchun qo’llanma
Politsiyaga chaqirilganlik — bu ko’pchilik uchun kutilmagan va stressli holat bo’lishi mumkin. Siz guvoh, gumonlanuvchi yoki jabrlanuvchi sifatida chaqirilgan bo’lishingiz mumkin, lekin har qanday holatda ham o’z huquqlaringizni bilish juda muhim. O’zbekistonda politsiya bilan aloqaga kirishish uchun qanday qonuniy huquqlarga egasiz va qanday harakat qilish kerakligini bilish sizni yanada xavfsizroq qilishga yordam beradi. Ushbu maqolada […]
Qurilishda subpudratchi javobgarligi
O‘zingizning uyingizni qurish yoki ta’mirlash, yoki biznesingiz uchun yangi bino barpo etish – bu ko‘pchilik uchun hayotdagi muhim qadamdir. Biz ideal natijani kutamiz: mustahkam, chiroyli va barcha talablarga javob beradigan inshoot. Biroq, qurilish jarayoni murakkab bo‘lishi mumkin, ayniqsa bir nechta kompaniyalar ishtirok etganda. Ko‘pincha, siz ishni bajarish uchun bitta asosiy pudratchi bilan shartnoma tuzasiz, ammo […]
Migratsiya kvotalari bo‘yicha tartib
O‘zbekistonda o‘z hayotingizni qurishni yoki yangi imkoniyatlar izlashni rejalashtiryapsizmi? Ish topish, oila qurish yoki doimiy yashash kabi muhim qadamlar qonuniy asosga ega bo‘lishni talab etadi. Ayniqsa, chet el fuqarolari uchun migratsiya qoidalari, jumladan, Migratsiya kvotalari bo‘yicha tartibni to‘liq tushunish juda muhimdir. Bu nafaqat sizning O‘zbekistondagi maqomingizni qonuniylashtiradi, balki kelajakda duch kelishingiz mumkin bo‘lgan muammolarning oldini […]
Meros mulkiga da’vo muddati
Hayotning oʻzi koʻpincha kutilmagan vaziyatlarni, xususan, yaqin insoningizni yoʻqotish kabi ogʻir sinovlarni olib keladi. Bunday damlarda, hissiy zarbalardan tashqari, marhumdan qolgan meros masalasi ham paydo boʻladi. Koʻpchilik uchun bu jarayon murakkab va chalkash tuyulishi mumkin, ammo meros huquqida vaqt omili, yaʼni meros mulkiga da’vo muddati, hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanligini anglash juda muhimdir. Unga beparvo […]
Цифровая трансформация правовой сферы: вызовы и перспективы
Цифровая трансформация охватывает все сферы жизни, включая правовую сферу, где технологии меняют подходы к правоприменению, судебным процессам, доступу к юридической информации и многим другим аспектам. В данной статье мы рассмотрим вызовы и перспективы цифровой трансформации в правовой сфере. ОГЛАВЛЕНИЕ Цифровизация правоприменения Цифровая трансформация правоприменения охватывает широкий спектр деятельности, начиная от электронной подачи документов и заканчивая […]
Korporativ ulushlarni bo‘lishdagi huquqiy xatarlar
Biznes hamkorlik – ko‘pincha katta muvaffaqiyatlar sari yo‘l ochadi. Ammo har qanday hamkorlik kabi, u ham o‘z nihoyasiga yetishi mumkin. Va aynan shu nuqtada, ba’zan eng nozik, ba’zan esa eng ziddiyatli masalalar yuzaga keladi: korporativ ulushlarni bo‘lishdagi huquqiy xatarlar. Bu mavzu, ayniqsa O‘zbekistondagi korxona hissadorlari va investorlar uchun juda muhim, chunki noto‘g‘ri yoki e’tiborsiz yondashuv […]
Ishlash uchun ruxsatnoma olish jarayoni
Assalomu alaykum, aziz do’stim! O’zbekistonga kelib, bu yerda o’z baxtini sinab ko’rmoqchi bo’lgan har bir migrant uchun eng muhim savollardan biri shuki: «Bu yerda qanday qilib qonuniy ishlash mumkin?» Axir, qonuniy ishlash – bu nafaqat sizning xavfsizligingiz, balki kelajagingiz va oilangiz uchun mustahkam poydevordir. Bugun biz aynan shu muhim mavzu – Ishlash uchun ruxsatnoma olish […]
Oila ichidagi zo’ravonlikka qarshi javobgarlik: Huquqiy jihatlar va jabrlanuvchilarning huquqlarini himoya qilish
Oila ichidagi zo’ravonlik – inson huquqlarini buzuvchi jiddiy jinoyat bo’lib, jismoniy va ruhiy salomatlikka salbiy ta’sir ko’rsatadi. O’zbekistonda oxirgi yillarda oila ichidagi zo’ravonlikka qarshi javobgarlik kuchaytirildi va huquqni muhofaza qilish organlari va sud tizimi jabrlanuvchilarning himoyasini ta’minlash uchun barcha imkoniyatlarni yaratmoqda. Ushbu maqolada oila ichidagi zo’ravonlikka qarshi javobgarlikni, turli xil jazolarni va zo’ravonlik qurboni bo’lgan […]
Bank kafolat xatining yuridik kuchi
O‘zbekiston iqtisodiyotining jadal rivojlanishi, savdo aloqalarining kengayishi va xalqaro bozorga integratsiya jarayonlari tadbirkorlar, ayniqsa sotuvchilar va importchilar oldiga yangi imkoniyatlar bilan birga qator mas’uliyat va xatarlarni ham qo‘ymoqda. Bitimlarning ishonchliligi, to‘lovlarning o‘z vaqtida amalga oshirilishi har qanday savdo jarayonining asosini tashkil etadi. Afsuski, shartnomaviy majburiyatlarning bajarilmasligi, moliyaviy nizolar kabi holatlar tez-tez uchrab turadi, bu esa […]
Korporativ qarorlar ustidan shikoyat qilish
Oʻzbekistonda tadbirkorlik muhiti jadal rivojlanib borayotgan bir sharoitda, kompaniyalarning samarali va shaffof faoliyat yuritishi hamda ularning barcha ishtirokchilarining huquqlarini himoya qilish muhim ahamiyatga ega. Siz aksiyadormisiz yoki investor, kompaniya faoliyatiga sarmoya kiritgansiz, ammo uning rahbariyati qabul qilayotgan ayrim korporativ qarorlar ustidan shikoyat qilish zarurati tugʻilishi mumkin. Bunday vaziyatlarda oʻz huquqlaringizni bilish va ularni himoya qilish […]
Bank hisobvarag‘ini muzlatishning huquqiy oqibatlari
Tadbirkorlik faoliyatida, ayniqsa O‘zbekistondagi dinamik iqtisodiy sharoitlarda, kutilmagan moliyaviy muammolarga duch kelish oddiy hol emas. Bank hisobvarag‘i – bu har bir biznesning qon tomiri, uning uzluksiz ishlashini ta’minlaydigan asosiy vosita. Agar bu tomir birdaniga «muzlab qolsa»? Kutilmaganda bank hisobvarag‘ini muzlatish holati har qanday ishbilarmon uchun jiddiy zarba bo‘lishi mumkin, chunki bu nafaqat moliyaviy operatsiyalarni to‘xtatadi, […]