Yur24uz 
Yangi uy qurish yoki mavjudini ta’mirlash – har birimizning hayotimizdagi eng muhim va hayajonli voqealardan biridir. Bu nafaqat devor va tomlar, balki orzular, qulaylik va kelajakdagi xotirjamlik qurish demakdir. Ammo bu katta loyiha yakunlangandan so‘ng kutilmagan muammolar yuzaga kelsa-chi? Masalan, tom oqsa, devorlarda yoriqlar paydo bo‘lsa yoki suv tizimi ishlamay qolsa-chi? Aynan mana shunday holatlarda qurilish jarayonida kafolat masalalari dolzarb bo‘lib qoladi. Bu mavzu sizning investitsiyangizni himoya qilish va kelajakda bosh og‘riqlaridan qochish uchun kalit hisoblanadi. Keling, bu muhim masalani birgalikda shaffof va tushunarli tarzda ko‘rib chiqaylik.
Kafolat nima va nega u muhim?
Oddiy qilib aytganda, kafolat — bu pudratchi tomonidan bajarilgan ishlar va ishlatilgan materiallarning ma’lum bir muddat davomida sifatli bo‘lishini, texnik talablarga javob berishini kafolatlaydigan va agar nuqsonlar aniqlansa, ularni bepul bartaraf etish majburiyatini oladigan yuridik hujjatdir. Bu sizning pulingiz va sarflagan vaqtingiz himoyasidir.
Kafolat turlari
Qurilishda ko‘pincha ikki xil kafolat turi uchraydi:
- Ishlar sifatiga kafolat: Bu bajarilgan ishlarning (masalan, beton quyish, g‘isht terish, pardozlash) loyiha talablari va qurilish normalariga mos kelishini ta’minlaydi.
- Materiallarga kafolat: Bu qurilishda ishlatilgan materiallarning (masalan, tom yopish materiallari, elektr simlari, sanitariya-texnik anjomlar) ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilangan sifat standartlariga javob berishini anglatadi. Ba’zan pudratchi ham materiallarga o‘z kafolatini berishi mumkin.
Kafolat sizga xotirjamlik beradi. Uning mavjudligi sizning uyingizning keyingi yillarda ham mustahkam va sifatli bo‘lib qolishiga ishonch bag‘ishlaydi.
O’zbekiston qonunchiligida kafolat masalalari
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi qurilish sohasida iste’molchilarning huquqlarini himoya qilishga qaratilgan bir qator normalarni o‘z ichiga oladi. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi, «Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida»gi qonun va boshqa me’yoriy hujjatlar qurilishdagi kafolat majburiyatlarini tartibga soladi. Garchi har bir holat individual bo‘lsa-da, qurilish ishlari va obyektga beriladigan kafolat muddatlari odatda 2 yildan 5 yilgacha yoki undan ko‘proq muddatni tashkil etishi mumkin. Bu muddat shartnomada aniq ko‘rsatilishi shart.
Qonun bo‘yicha, pudratchi bajarilgan ishning sifatini va uning loyiha hujjatlariga muvofiqligini, shuningdek, ishlatilgan materiallarning sifatini kafolatlaydi. Agar kafolat muddati ichida qandaydir nuqsonlar aniqlansa, pudratchi ularni o‘z hisobidan bartaraf etishi shart.
Qanday qilib kafolatni to’g’ri rasmiylashtirish kerak?
Kafolat masalalarida eng muhimi – hujjatlar. Og‘zaki kelishuvlarga ishonish tavsiya etilmaydi, chunki keyinchalik ularni isbotlash qiyin bo‘ladi.
Shartnomada kafolat
Barcha kafolat majburiyatlari qurilish shartnomangizda aniq va batafsil yozilishi shart. Bu sizning asosiy himoya vositangizdir. Shartnomada quyidagilar ko‘rsatilganiga ishonch hosil qiling:
- Kafolat muddati (ishlarning har bir turi yoki butun obyekt uchun alohida ko‘rsatilishi mumkin).
- Kafolat qamrovi (qanday nuqsonlar qoplanishi, qaysi hollarda kafolat amal qilmasligi).
- Kafolat holati yuzaga kelganda amalga oshiriladigan harakatlar tartibi.
- Muvaffaqiyatsiz bartaraf etish holatida javobgarlik (masalan, zararni qoplash).
Nimalarga e’tibor berish kerak?
Shartnomani imzolashdan oldin quyidagi narsalarga alohida e’tibor bering:
- Muddat: Kafolat muddatining yetarli ekanligini tekshiring. Ba’zi murakkab tuzilmalar uchun, masalan, poydevor yoki tashuvchi konstruksiyalar uchun uzoqroq muddatlar tavsiya etiladi.
- Qamrov: Kafolat faqatgina ochiq-oydin nuqsonlarni emas, balki yashirin nuqsonlarni ham qoplashiga ishonch hosil qiling, chunki ular ba’zida qurilish tugaganidan keyin ancha vaqt o‘tib paydo bo‘lishi mumkin.
- Tartib: Nuqson aniqlanganda pudratchiga xabar berish tartibi, ularni bartaraf etish muddatlari va agar pudratchi majburiyatini bajarmasa, keyingi harakatlar aniq ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak.
- Qo‘shimcha bandlar: Ba’zan pudratchilar shartnomaga o‘zlari uchun foydali bo‘lgan va sizning huquqlaringizni cheklaydigan bandlarni kiritishga urinadilar. Ularni diqqat bilan o‘qib chiqing.
Agar biror narsa tushunarsiz bo‘lsa, mutaxassis (yurist yoki tajribali quruvchi) bilan maslahatlashing. Shartnomani to‘liq tushunmasdan imzolamang!
Kafolat holati yuzaga kelganda nima qilish kerak?
Agar siz kafolat muddati ichida uyingizda nuqson aniqlasangiz, vahimaga tushmang. Quyidagi amallarni bajaring:
- Hujjatlashtiring: Nuqsonni suratga oling yoki videoga tushiring. Uning qanday ko‘rinishda ekanligini, qachon paydo bo‘lganini va uning miqyosini aniq ko‘rsating.
- Yozma xabar yuboring: Pudratchiga rasmiy yozma xabar (xat yoki elektron pochta orqali) yuboring. Unda nuqsonning tavsifi, u aniqlangan sana va sizning talabingiz (nuqsonni bartaraf etish) aniq ko‘rsatilishi kerak. Xatni jo‘natganingizni tasdiqlovchi hujjatni (masalan, jo‘natilgan pochta kvitansiyasi) saqlab qo‘ying.
- Muddatlarni belgilang: Pudratchidan nuqsonni bartaraf etish uchun ma’lum bir muddatni (masalan, 10-15 ish kuni) belgilashini so‘rang.
- Muloqot qiling: Agar pudratchi aloqaga chiqsa, muammoni hal qilish yo‘llarini muhokama qiling. Ba’zan o‘zaro kelishuv bilan masala tezroq hal bo‘ladi.
- Mutaxassis jalb qiling: Agar pudratchi nuqsonni bartaraf etishdan bosh tortsa yoki uning harakatlari sizni qoniqtirmasa, mustaqil ekspert-baholovchini jalb qilib, nuqsonning sababi va uni bartaraf etish narxini aniqlashingiz mumkin.
- Qonuniy yo‘lga o‘ting: Agar yuqoridagi harakatlar natija bermasa, siz iste’molchilar huquqlarini himoya qilish organlariga, sudga murojaat qilish huquqiga egasiz. Barcha yig‘ilgan hujjatlar (shartnoma, yozishmalar, fotosuratlar, ekspert xulosasi) sizning ishingizda muhim rol o‘ynaydi.
Uy qurish yoki ta’mirlash – bu katta mas’uliyat va investitsiya. Shu bois, jarayonning har bir bosqichiga, ayniqsa qurilish jarayonida kafolat masalalariga jiddiy yondashish juda muhimdir. Sizning bilimlaringiz va ehtiyotkorligingiz kelajakda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammolardan himoya qilishning eng yaxshi usuli hisoblanadi. Esda tuting, sizning uy-joyingizga bo‘lgan huquqlaringizni bilish va himoya qilish juda muhim. Shuning uchun, qurilish shartnomangizdagi har bir kafolat bandini diqqat bilan tekshirtiring!
Foydali ma'lumot
Noto‘g‘ri ishdan bo‘shatish bo‘yicha da’vo
Hayotda ba’zida kutilmagan vaziyatlar yuzaga keladi. Ishdan bo’shatilish – har qanday inson uchun og’ir va stressli holat. Lekin eng yomoni, bu holat qonuniy asoslarsiz, adolatsiz ravishda sodir bo’lsa. Bunday paytda odam o’zini nohaq his qilishi, kelajakka nisbatan xavotirga tushishi tabiiy. Ammo eslab qoling: agar siz noto‘g‘ri ishdan bo‘shatish bo‘yicha da’vo berishga asoslaringiz bor deb hisoblasangiz, […]
Ko‘chmas mulk oldi-sotdi nizolari
Uy sotib olish yoki sotish – bu har bir inson hayotidagi muhim, baxtli va ko‘pincha hayajonli voqeadir. Ko‘pchilik uchun bu katta investitsiya, orzular ro‘yobi, ba’zilar uchun esa yangi imkoniyatlar eshigi. Ammo afsuski, bu jarayon har doim ham silliq kechmaydi. Ba’zida xaridor va sotuvchi o‘rtasida kutilmagan kelishmovchiliklar, tushunmovchiliklar, hatto jiddiy muammolar – ya’ni Ko‘chmas mulk oldi-sotdi […]
Vaqtinchalik yashash ruxsatnomasini uzaytirish
O’zbekiston, mehmondo’st va imkoniyatlarga boy diyor. Bu mamlakatda yashash, ishlash, o’qish yoki oila qurish baxtiga muyassar bo’lgan har bir chet ellik uchun o’z maqomini qonuniy saqlash nihoyatda muhimdir. Agar siz O’zbekistonda vaqtinchalik yashash ruxsatnomasi (VRR) bilan istiqomat qilayotgan bo’lsangiz, uning muddatini o’z vaqtida uzaytirish nafaqat qonun talabi, balki sizning osoyishta hayotingiz garovidir. Muddat o’tkazib yuborilishi […]
Aybsizlikni isbotlashda dalillarning roli
Hayotingizda eng dahshatli lahzalardan biri – bu sizga nisbatan ayblov qo’yilganini eshitishdir. Bunday vaziyatda har bir daqiqa qimmatli, har bir qaror esa taqdiriy bo‘lishi mumkin. Xavotir va noaniqlik girdobida qolganingizda, o’zingizni himoya qilish uchun yagona ishonchli vosita bor – bu dalillar. Aynan aybsizlikni isbotlashda dalillarning roli shubha ostiga olingan har bir fuqaro uchun hayotiy ahamiyatga […]
Bank krediti bo‘yicha garov tortishuvi
Bankdan kredit olish ko‘pchilik uchun katta umid va yangi imkoniyatlar eshigini ochadi. Uy sotib olish, biznesni kengaytirish, ta’lim olish yoki boshqa muhim maqsadlarni amalga oshirishda kredit qulay yechim bo‘lishi mumkin. Biroq, hayotda kutilmagan vaziyatlar, moliyaviy qiyinchiliklar yuzaga kelishi va olingan kreditni to‘lashda muammolar paydo bo‘lishi mumkin. Aynan shunday holatlarda bank krediti bo‘yicha garov tortishuvi deb […]
Soliq qarzini undirish tartibi
Har qanday muvaffaqiyatli korxona yoki yakka tadbirkorlikning asosiy ustunlaridan biri bu moliyaviy barqarorlik va qonunlarga qat’iy rioya qilishdir. Biroq, ba’zan turli sabablarga ko’ra, tadbirkorlar o’zlari istamagan holda soliq qarziga duch kelishlari mumkin. Bunday vaziyat nafaqat moliyaviy, balki huquqiy jihatdan ham jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shu sababli, soliq qarzini undirish tartibini har bir tadbirkor puxta […]
Sanoat chiqindilari bo‘yicha ekologik da’vo
O‘zbekistonda yirik ishlab chiqarish korxonalari uchun atrof-muhitni muhofaza qilish masalasi bugungi kunda har qachongidan ham dolzarb. Jamiyatning ekologik ongining oshishi, qonunchilikning kuchayishi va xalqaro standartlarga intilish fonida, korxonalarning sanoat chiqindilarini boshqarishdagi mas’uliyati keskin ortmoqda. Shu sababli, «Sanoat chiqindilari bo‘yicha ekologik da’vo» mavzusi har bir mas’uliyatli korxona rahbari uchun chuqur o‘rganilishi lozim bo‘lgan fundamental masaladir. Ushbu […]
Sudga guvoh chaqirish tartibi
Hayotda har birimiz turli vaziyatlarga duch kelamiz. Ba’zida oddiy kelishmovchilik sudga qadar borib yetishi mumkin. Bunday hollarda, haqqoniyatni qaror toptirish, to‘g‘ri va adolatli qaror qabul qilinishiga yordam berish uchun barcha mavjud dalillar juda muhimdir. Ayniqsa, voqea joyida bo‘lgan, hodisaning shohidi bo‘lgan yoki ishga aloqador faktlarni biladigan shaxslarning ko‘rsatmalari beqiyos ahamiyatga ega. Aynan mana shu nuqtada […]
Nikoh shartnomasining huquqiy kuchi
Oila – bu muhabbat, ishonch va o‘zaro hurmatga asoslangan muqaddas maskan. Ammo bugungi tez o‘zgaruvchan dunyoda, hayot nafaqat his-tuyg‘ulardan, balki moddiy va huquqiy munosabatlardan ham iborat ekanini unutmaslik kerak. Ko‘pincha, kelajak haqida qayg‘urish va ehtimoliy qiyinchiliklarning oldini olish – bu donolik va mas’uliyat belgisidir. Ayniqsa, moliyaviy masalalar, mulk va majburiyatlar nuqtai nazaridan er-xotinlarning huquqlarini belgilash […]
Jarima va sanksiyalarni bekor qilish tartibi
O‘zbekistonda avtomobil egalari va yirik kompaniyalar uchun jarimalar va sanksiyalar kundalik hayotning ajralmas qismiga aylangan. Biroq, har doim ham jarimalar adolatli yoki qonuniy asosda qo‘llanilmaydi. Ba’zida, hatto xato yoki tushunmovchilik sababli ham noqonuniy jarima qo‘llanishi mumkin. Bunday hollarda, o‘z huquqlarini bilish va ular uchun kurashish juda muhimdir. Bugun biz «jarima va sanksiyalarni bekor qilish tartibi» […]
Atrof-muhitga zarar yetkazganlik uchun sud jarayoni
O’zbekistonda bugungi kunda atrof-muhitni muhofaza qilish masalasi tobora dolzarb tus olmoqda. Bu nafaqat davlat organlari va fuqarolar uchun, balki har bir ishlab chiqaruvchi korxona uchun ham jiddiy ahamiyatga ega. Atrof-muhitga zarar yetkazish bilan bog’liq huquqbuzarliklar jiddiy huquqiy oqibatlarga olib kelishi mumkin, shu jumladan katta miqdordagi jarimalar, korxona faoliyatining to’xtatilishi va hatto jinoiy javobgarlik. Shuning uchun, […]
Bank hisobvarag‘ini muzlatishning huquqiy oqibatlari
Tadbirkorlik faoliyatida, ayniqsa O‘zbekistondagi dinamik iqtisodiy sharoitlarda, kutilmagan moliyaviy muammolarga duch kelish oddiy hol emas. Bank hisobvarag‘i – bu har bir biznesning qon tomiri, uning uzluksiz ishlashini ta’minlaydigan asosiy vosita. Agar bu tomir birdaniga «muzlab qolsa»? Kutilmaganda bank hisobvarag‘ini muzlatish holati har qanday ishbilarmon uchun jiddiy zarba bo‘lishi mumkin, chunki bu nafaqat moliyaviy operatsiyalarni to‘xtatadi, […]