Sudga guvoh chaqirish tartibi

Hayotda har birimiz turli vaziyatlarga duch kelamiz. Ba’zida oddiy kelishmovchilik sudga qadar borib yetishi mumkin. Bunday hollarda, haqqoniyatni qaror toptirish, to‘g‘ri va adolatli qaror qabul qilinishiga yordam berish uchun barcha mavjud dalillar juda muhimdir. Ayniqsa, voqea joyida bo‘lgan, hodisaning shohidi bo‘lgan yoki ishga aloqador faktlarni biladigan shaxslarning ko‘rsatmalari beqiyos ahamiyatga ega. Aynan mana shu nuqtada «Sudga guvoh chaqirish tartibi» masalasi dolzarb bo‘ladi.

Bugungi maqolamizda biz siz bilan guvohlarning sud jarayonidagi o‘rni, ularni qanday qilib sudga chaqirish mumkinligi va guvohlik beruvchi shaxsning huquq hamda majburiyatlari haqida suhbatlashamiz. Negaki, bu mavzuni tushunish sizning huquqiy savodxonligingizni oshiribgina qolmay, balki o‘zingiz yoki yaqinlaringiz duch kelishi mumkin bo‘lgan har qanday sud ishida adolatni ta’minlashga yordam beradi.

Guvoh kim va uning sud jarayonidagi o‘rni qanday?

Keling, avvalo, oddiy tilda «guvoh» kimligini tushunib olaylik. Guvoh – bu sud tomonidan ko‘rib chiqilayotgan ish bo‘yicha ahamiyatga ega bo‘lgan har qanday fakt yoki holatlar haqida ma’lumotga ega bo‘lgan shaxs. Misol uchun, qo‘shningizning mashinasi o‘g‘irlanganini ko‘rgan bo‘lsangiz, siz ushbu jinoyat ishi bo‘yicha guvoh bo‘lishingiz mumkin. Yoki ijara shartnomasi tuzishda hozir bo‘lgan odam, keyinchalik o‘sha shartnoma bo‘yicha bahs yuzaga kelsa, guvohlikka chaqirilishi mumkin.

Guvohlarning sud jarayonidagi o‘rni beqiyosdir. Ular ish bo‘yicha mavjud bo‘lgan, biroq hujjatlarda aks etmagan yoki boshqa dalillar bilan tasdiqlanmagan faktlarni ochib beradi. Ular «jonli dalil» bo‘lib, sudya va boshqa ishtirokchilarga voqealar zanjirini to‘liqroq tushunishga yordam beradi. Guvohlik, ayniqsa, hujjatlar yetarli bo‘lmagan yoki tortishuvli vaziyatlarda, ko‘pincha hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘ladi.

Sudga guvoh chaqirish tartibi: Amaliy qadamlar

Xo‘sh, agar sizning ishingiz uchun guvohning ko‘rsatmalari muhim bo‘lsa, uni sudga qanday chaqirish kerak?

Kim guvoh chaqirishi mumkin?

Sudga guvoh chaqirishga ishtirokchilar – da’vogar (ariza beruvchi), javobgar, uchinchi shaxslar, prokuror va boshqalar haqlidir. Shuningdek, sudning o‘zi ham, ish uchun muhim deb hisoblasa, o‘z tashabbusi bilan guvohni chaqirishi mumkin.

Guvohni sudga chaqirish uchun nima qilish kerak?

Agar siz ish bo‘yicha biror shaxsning guvohligiga muhtoj bo‘lsangiz, sudga yozma ariza yoki iltimosnoma (ilmiy tilda – xatnoma) taqdim etishingiz lozim. Bu iltimosnomada quyidagi ma’lumotlar aks etishi shart:

• Guvohning familiyasi, ismi, otasining ismi.
• Guvohning yashash joyi yoki ish joyi manzili.
• Guvoh isbotlay olishi mumkin bo‘lgan holatlar – ya’ni, u nima haqida guvohlik berishi kerakligi. Bu juda muhim, chunki sud faqatgina ishga aloqador va ahamiyatli guvohlarni chaqiradi.
• Nima uchun aynan shu shaxsning guvohligi muhim ekanligining qisqacha asoslanishi.

Iltimosnomani imkon qadar tezroq, ya’ni sud muhokamasining boshida, sud hali dalillarni o‘rganish bosqichida ekanligida topshirish tavsiya etiladi. Bu sudga guvohni chaqirish uchun yetarli vaqt beradi.

Sudning guvoh chaqirish haqidagi qarori

Sud sizning iltimosnomangizni o‘rganib chiqadi. Agar sud guvohning ko‘rsatmalari ish uchun haqiqatan ham muhim va ahamiyatli deb topsa, guvohni sud majlisiga chaqirish to‘g‘risida ajrim chiqaradi. So‘ngra guvohga sudga chaqiruv qog‘ozi yuboriladi, unda majlisning sanasi, vaqti va joyi ko‘rsatiladi.

Guvohlikka chaqirilgan shaxsning huquq va majburiyatlari

Sudga guvoh sifatida chaqirilgan shaxs ham muayyan huquq va majburiyatlarga ega:

• Majburiyatlari:
  • Sud chaqiruviga binoan sud majlisiga kelish.
  • Sudga haqiqatga to‘g‘ri keladigan ma’lumotlarni xolis va to‘liq bayon qilish.
  • Sudning savollariga javob berish.
  • Yolg‘on ko‘rsatma berish yoki ko‘rsatma berishdan bo‘yin tovlash qonun bilan javobgarlikka tortilishga sabab bo‘lishini unutmaslik.
• Huquqlari:
  • O‘ziga qarshi, turmush o‘rtog‘iga va yaqin qarindoshlariga qarshi guvohlik berishdan voz kechish (bu konstitutsiyaviy huquq).
  • Sud majlisiga kelish bilan bog‘liq xarajatlarning qoplatilishini talab qilish (masalan, yo‘l haqi, yashash xarajati, ishdan qolganlik uchun).
  • Agar sud ishining tili tushunarsiz bo‘lsa, tarjimon xizmatidan foydalanish.

Guvohlik berishning muhim jihatlari va maslahatlar

Agar siz guvoh sifatida chaqirilgan bo‘lsangiz yoki guvoh chaqirmoqchi bo‘lsangiz, quyidagi maslahatlarga e’tibor bering:

Qanday tayyorlanish kerak?

Agar siz guvoh sifatida chaqirilgan bo‘lsangiz, sudga borishdan oldin voqealarni xotirangizda jonlantirishga harakat qiling. Ammo hech qachon mavjud bo‘lmagan narsalarni to‘qib chiqarmang yoki voqealarni bo‘rttirmang. Faqat eslagan, ko‘rgan yoki eshitgan faktlarni ayting. «Esimda yo‘q» deyishdan qo‘rqmang, agar haqiqatan ham biror narsani eslay olmasangiz. Aniq, qisqa va londa javoblar berishga intiling.

Sud zalida o‘zini qanday tutish kerak?

Sud zaliga kirganingizda, sudya va barcha ishtirokchilarga hurmat bilan munosabatda bo‘ling. So‘z berilganda turib, savollarga javob bering. Faqat sizga berilgan savollarga javob bering va savol tugamasidan so‘z qotmang. O‘z fikringizni xotirjam va aniq bayon qiling. Shuni esingizda tutingki, sizning ko‘rsatmalaringiz adolatni qaror toptirishda muhim rol o‘ynaydi.

Tez-tez uchraydigan savollar

Guvohlarga oid ba’zi savollarga javoblar:

Voyaga yetmagan shaxs guvoh bo‘lishi mumkinmi?

Ha, mumkin. O‘zbekiston qonunchiligiga ko‘ra, voyaga yetmaganlar ham guvohlikka chaqirilishi mumkin. Biroq, ularning yoshini hisobga olgan holda, so‘roq qilish tartibi biroz farq qiladi – odatda, pedagog yoki psixolog ishtirokida o‘tkaziladi.

Guvoh sudga kelishdan bosh tortsa nima bo‘ladi?

Agar guvohning sudga kelishdan bosh tortishi uchun uzrli sabab bo‘lmasa (masalan, kasallik), sud uni majburiy tartibda olib kelish to‘g‘risida ajrim chiqarishi yoki qonunda belgilangan boshqa choralarni qo‘llashi mumkin.

Hurmatli yurtdoshlar! Ko‘rib turganingizdek, sudga guvoh chaqirish tartibi aniq belgilangan bo‘lib, unda guvohlarning ham, ish ishtirokchilarining ham huquq va majburiyatlari mavjud. Adolatni ta’minlashda guvohlarning o‘rni nihoyatda muhimdir. Ularning ko‘rsatmalari ishning taqdirini hal qilishda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin.

Agar siz sudga murojaat qilishni rejalashtirayotgan bo‘lsangiz yoki javobgar sifatida ishtirok etayotgan bo‘lsangiz, ishingiz uchun muhim bo‘lgan guvohlarni aniqlab, ularning guvoh ro‘yxatini sudga taqdim qiling. Bu ishning tez va adolatli hal bo‘lishiga yordam beradi. Esingizda bo‘lsin, huquqiy jarayonlarda o‘z huquqlaringizni bilish va ulardan to‘g‘ri foydalanish muvaffaqiyat garovidir. Agar sizda qo‘shimcha savollar bo‘lsa yoki huquqiy maslahatga ehtiyoj sezsangiz, bizning saytimizdagi mutaxassislar sizga yordam berishga doimo tayyor.