
Tezda amalga oshirilishi kerak bo‘lgan qadamlar
📵 1. Firibgar bilan aloqani to‘xtating
-
Telefon raqamini, messenjerdagi akkauntini yoki email manzilini bloklang.
-
Shaxsiy ma’lumotlaringizni (PIN-kod, CVV, pasport raqami) hech qachon bermang.
🧾 2. Barcha dalillarni saqlang
-
Suhbatlar skrinshoti, saytlar, reklama, to‘lovlar haqida ma’lumotlarni arxivlang.
-
Bank SMSlari, to‘lov cheklari yoki kvitansiyalarni saqlang.
🏦 3. Bankka murojaat qiling
-
Bank xizmatiga qo‘ng‘iroq qilib, hisobingiz xavfsizligini tekshirtiring.
-
Zarur bo‘lsa, kartani bloklatib, to‘lovlarni to‘xtating yoki qaytarish imkonini so‘rang.
👮♂️ 4. Ichki ishlar organlariga murojaat qiling
-
Eng yaqin IIBga boring yoki onlayn murojaat yuboring.
-
Dalillar bilan ariza yozing va arizangiz ro‘yxatga olinganini tasdiqlang.
O‘zbekistondagi firibgarlik uchun javobgarlik
O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 168-moddasida firibgarlik quyidagicha tariflanadi:
Firibgarlik — boshqa shaxsning mol-mulkini yoki mol-mulkka bo‘lgan huquqini aldov yo‘li bilan yoki ishonchni suiiste’mol qilib qo‘lga kiritish.
Og‘ir hollarda (yirik miqdor, oldindan til biriktirib, kompyuter texnologiyalari orqali) quyidagi jazolar qo‘llaniladi:
-
Katta miqdorda jarima,
-
Majburiy jamoat ishlari,
-
5 yildan 8 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish.
Manba: norma.uz
O‘zbekistonda keng tarqalgan firibgarlik sxemalari
| Sxema turi | Belgilari | Himoya |
|---|---|---|
| Soxta “bank xodimi” | “Kartangizda muammo bor” deyishadi | Bankka o‘zingiz alohida qo‘ng‘iroq qiling |
| Arzon tovarlar | Juda past narx, aloqa yo‘q | Saytni tekshiring, izohlarni o‘qing |
| SMS orqali aldash | Kodlar, havolalar yuboriladi | Hech narsa ochmang, zudlik bilan o‘chiring |
| “Kredit olgan ekansiz” | Sizga tegishli bo‘lmagan kredit | Bankga murojaat qiling va IIBga ariza yozing |
| “Hisobingiz bloklangan” | Ma’lumotlaringizni olishga harakat qilishadi | Faqat rasmiy manbalarni tekshiring |
Qayerga murojaat qilish mumkin?
| Tashkilot | Aloqa ma’lumotlari | Vazifasi |
|---|---|---|
| Ichki ishlar vazirligi (IIV) | 📞 102 🌐 www.mvd.uz |
Jinoyat bo‘yicha ariza qabul qilish |
| Markaziy bank | 🌐 www.cbu.uz | Bank bilan bog‘liq muammolarni ko‘rib chiqish |
| Cyber xavfsizlik markazi | 🌐 www.cyber.uz | Kiberfiribgarlik bo‘yicha ko‘mak |
| O‘zbekiston Ombudsmani | 🌐 www.ombudsman.uz | Fuqarolik huquqlarini himoya qilish |
Firibgarlikdan qanday himoyalanish kerak?
-
Shaxsiy ma’lumotlarni bermang: Kodlar, login-parol, pasport nusxasi hech kimga yuborilmasin.
-
Ikki bosqichli himoyani yoqing: Bank, pochta, ijtimoiy tarmoqlarda ikki faktorli autentifikatsiyani yoqing.
-
Antivirus va xavfsizlik dasturlarini o‘rnating: Internetda xavfsiz bo‘lish uchun.
-
Shubhali havolalarni bosmang: Noma’lum raqamlar yoki havolalarga ehtiyot bo‘ling.
-
Do‘stlaringizni xabardor qiling: Yaqinlaringizni bu kabi holatlardan ogohlantiring.
Foydali ma'lumot
Jinoyat protsessida himoya strategiyasini yaratish
Jinoyat ishi bilan bog‘liq vaziyatga tushib qolish — bu hayotdagi eng og‘ir sinovlardan biridir. Ayblanuvchi yoki uning yaqinlari uchun bu davr nafaqat ruhiy bosim, balki kelajak haqida ham katta tashvishlarni keltirib chiqaradi. Bunday murakkab sharoitda, shunchaki umid bog‘lab kutish emas, balki faol harakat qilish juda muhimdir. Ayniqsa, jinoyat protsessining dastlabki bosqichlaridanoq to‘g‘ri yondashuvni tanlash, ya’ni […]
Xorij bilan tuzilgan shartnoma nizolari
O’zbekistonning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi tobora kuchayib borayotgan bir davrda, eksport-import operatsiyalari bilan shug’ullanuvchi tadbirkorlarimiz uchun yangi imkoniyatlar eshiklari ochilmoqda. Ammo bu kengayayotgan bozorlar bilan birga, o’ziga xos murakkabliklar ham paydo bo’ladi. Xususan, xorij bilan tuzilgan shartnoma nizolari ko’plab biznes egalari duch keladigan jiddiy muammolardan biridir. Xalqaro savdoda yuzaga keladigan kelishmovchiliklar, tushunmovchiliklar yoki shartnoma shartlarining bajarilmasligi […]
Farzand bilan uchrashuv huquqi
Ajralish – bu har qanday oila uchun og‘riqli jarayon. Ammo bu qiyin davrni boshdan kechirayotganingizda ham, bir narsa o‘zgarishsiz qolishi kerak: sizning ota-onalik burchingiz va farzandingizning huquqlari. Siz ajralgan ota-onalar sifatida, farzandingiz bilan munosabatlarni saqlab qolish, uning hayotida faol ishtirok etish har doim muhim. Ayniqsa, Farzand bilan uchrashuv huquqi har bir ota-ona uchun nafaqat shaxsiy […]
Korporativ ulushlarni bo‘lishdagi huquqiy xatarlar
Biznes hamkorlik – ko‘pincha katta muvaffaqiyatlar sari yo‘l ochadi. Ammo har qanday hamkorlik kabi, u ham o‘z nihoyasiga yetishi mumkin. Va aynan shu nuqtada, ba’zan eng nozik, ba’zan esa eng ziddiyatli masalalar yuzaga keladi: korporativ ulushlarni bo‘lishdagi huquqiy xatarlar. Bu mavzu, ayniqsa O‘zbekistondagi korxona hissadorlari va investorlar uchun juda muhim, chunki noto‘g‘ri yoki e’tiborsiz yondashuv […]
Sanoat chiqindilari bo‘yicha ekologik da’vo
O‘zbekistonda yirik ishlab chiqarish korxonalari uchun atrof-muhitni muhofaza qilish masalasi bugungi kunda har qachongidan ham dolzarb. Jamiyatning ekologik ongining oshishi, qonunchilikning kuchayishi va xalqaro standartlarga intilish fonida, korxonalarning sanoat chiqindilarini boshqarishdagi mas’uliyati keskin ortmoqda. Shu sababli, «Sanoat chiqindilari bo‘yicha ekologik da’vo» mavzusi har bir mas’uliyatli korxona rahbari uchun chuqur o‘rganilishi lozim bo‘lgan fundamental masaladir. Ushbu […]
Korporativ boshqaruvdagi huquqiy bo‘shliqlar
Har bir yirik kompaniya egasining asosiy maqsadi – biznesni barqaror rivojlantirish, bozor ulushini kengaytirish va investitsiyalarning qaytarilishini maksimal darajada oshirishdir. O’zbekistonda tadbirkorlik muhiti jadal o’zgarayotgan bir paytda, muvaffaqiyatga erishish uchun nafaqat marketing va moliyaviy strategiyalarni puxta ishlab chiqish, balki huquqiy xavfsizlikni ham ta’minlash zarur. Ko’pincha, kompaniyalar o’sish sur’ati bilan band bo’lib, e’tibordan chetda qoladigan jiddiy […]
Ma’muriy javobgarlikda yumshatuvchi holatlar
Hayotimizda kutilmagan vaziyatlar tez-tez uchrab turadi. Ba’zan o‘zimiz bilmagan holda yoki sharoit taqozosi bilan qonunbuzarlik holatiga tushib qolishimiz mumkin. Ma’muriy javobgarlikka tortilish — bu jiddiy masala, u jarimadan tortib ma’lum huquqlardan mahrum qilishgacha bo‘lgan oqibatlarga olib kelishi mumkin. Biroq, ko‘pchilik fuqarolar bilmaydigan bir jihat bor: qonun har doim ham faqat jazoni ko‘zda tutmaydi, balki insonparvarlik […]
Da’vo muddati o‘tib ketganda nima qilish kerak
Hayotda shunday vaziyatlar bo‘ladiki, sizning huquqlaringiz buzilganini anglaysiz, biroq sudda o‘z haqingizni talab qilish uchun belgilangan muddat — da’vo muddati allaqachon o‘tib ketgan bo‘ladi. Ko‘pchilik bu holatda barcha imkoniyatlar yo‘qoldi, deb o‘ylaydi va qo‘l qovushtirib o‘tirib qoladi. Biroq, bu har doim ham shunday emas! O‘zbekiston qonunchiligi fuqarolarga va kreditorlarga da’vo muddati o‘tib ketganda ham o‘z […]
Atrof-muhitga zarar yetkazganlik uchun sud jarayoni
O’zbekistonda bugungi kunda atrof-muhitni muhofaza qilish masalasi tobora dolzarb tus olmoqda. Bu nafaqat davlat organlari va fuqarolar uchun, balki har bir ishlab chiqaruvchi korxona uchun ham jiddiy ahamiyatga ega. Atrof-muhitga zarar yetkazish bilan bog’liq huquqbuzarliklar jiddiy huquqiy oqibatlarga olib kelishi mumkin, shu jumladan katta miqdordagi jarimalar, korxona faoliyatining to’xtatilishi va hatto jinoiy javobgarlik. Shuning uchun, […]
Bank krediti bo‘yicha garov tortishuvi
Bankdan kredit olish ko‘pchilik uchun katta umid va yangi imkoniyatlar eshigini ochadi. Uy sotib olish, biznesni kengaytirish, ta’lim olish yoki boshqa muhim maqsadlarni amalga oshirishda kredit qulay yechim bo‘lishi mumkin. Biroq, hayotda kutilmagan vaziyatlar, moliyaviy qiyinchiliklar yuzaga kelishi va olingan kreditni to‘lashda muammolar paydo bo‘lishi mumkin. Aynan shunday holatlarda bank krediti bo‘yicha garov tortishuvi deb […]
Bank kreditining qayta moliyalashtirilishi bo‘yicha nizolar
Hayotingizda kutilmagan vaziyatlar yuz berishi tabiiy. Kimgadir shaxsiy ehtiyojlar uchun, kimdir esa tadbirkorlikni rivojlantirish maqsadida bankdan kredit olgan bo‘lishi mumkin. Ammo vaqt o‘tishi bilan moliyaviy sharoitlar o‘zgaradi, foiz stavkalari bozorida yangiliklar paydo bo‘ladi, yoki shunchaki bir nechta kreditlarni bitta qulay to‘lovga birlashtirish istagi tug‘iladi. Aynan shunday paytda kreditni qayta moliyalashtirish (refinanslash) imkoniyati juda jozibador bo‘lib […]
Merosdan ulush olishda nizolar
Aziz qarindoshlar, hayotning ajralmas qismi bo‘lgan meros masalasi ko‘pincha yaqinlarimiz o‘rtasida kutilmagan nizolarga sabab bo‘lishi mumkin. Yaqin insonimiz vafotidan so‘ng, uning qoldirgan mulki bo‘yicha merosdan ulush olishda nizolar kelib chiqishi, afsuski, tez-tez uchraydigan holat. Bunday vaziyatda nafaqat huquqiy bilimlarga, balki oilaviy tinchlikni saqlab qolish uchun ham donolikka ehtiyoj seziladi. Bugun biz siz bilan O‘zbekiston qonunchiligi […]