
Tezda amalga oshirilishi kerak bo‘lgan qadamlar
📵 1. Firibgar bilan aloqani to‘xtating
-
Telefon raqamini, messenjerdagi akkauntini yoki email manzilini bloklang.
-
Shaxsiy ma’lumotlaringizni (PIN-kod, CVV, pasport raqami) hech qachon bermang.
🧾 2. Barcha dalillarni saqlang
-
Suhbatlar skrinshoti, saytlar, reklama, to‘lovlar haqida ma’lumotlarni arxivlang.
-
Bank SMSlari, to‘lov cheklari yoki kvitansiyalarni saqlang.
🏦 3. Bankka murojaat qiling
-
Bank xizmatiga qo‘ng‘iroq qilib, hisobingiz xavfsizligini tekshirtiring.
-
Zarur bo‘lsa, kartani bloklatib, to‘lovlarni to‘xtating yoki qaytarish imkonini so‘rang.
👮♂️ 4. Ichki ishlar organlariga murojaat qiling
-
Eng yaqin IIBga boring yoki onlayn murojaat yuboring.
-
Dalillar bilan ariza yozing va arizangiz ro‘yxatga olinganini tasdiqlang.
O‘zbekistondagi firibgarlik uchun javobgarlik
O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 168-moddasida firibgarlik quyidagicha tariflanadi:
Firibgarlik — boshqa shaxsning mol-mulkini yoki mol-mulkka bo‘lgan huquqini aldov yo‘li bilan yoki ishonchni suiiste’mol qilib qo‘lga kiritish.
Og‘ir hollarda (yirik miqdor, oldindan til biriktirib, kompyuter texnologiyalari orqali) quyidagi jazolar qo‘llaniladi:
-
Katta miqdorda jarima,
-
Majburiy jamoat ishlari,
-
5 yildan 8 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish.
Manba: norma.uz
O‘zbekistonda keng tarqalgan firibgarlik sxemalari
| Sxema turi | Belgilari | Himoya |
|---|---|---|
| Soxta “bank xodimi” | “Kartangizda muammo bor” deyishadi | Bankka o‘zingiz alohida qo‘ng‘iroq qiling |
| Arzon tovarlar | Juda past narx, aloqa yo‘q | Saytni tekshiring, izohlarni o‘qing |
| SMS orqali aldash | Kodlar, havolalar yuboriladi | Hech narsa ochmang, zudlik bilan o‘chiring |
| “Kredit olgan ekansiz” | Sizga tegishli bo‘lmagan kredit | Bankga murojaat qiling va IIBga ariza yozing |
| “Hisobingiz bloklangan” | Ma’lumotlaringizni olishga harakat qilishadi | Faqat rasmiy manbalarni tekshiring |
Qayerga murojaat qilish mumkin?
| Tashkilot | Aloqa ma’lumotlari | Vazifasi |
|---|---|---|
| Ichki ishlar vazirligi (IIV) | 📞 102 🌐 www.mvd.uz |
Jinoyat bo‘yicha ariza qabul qilish |
| Markaziy bank | 🌐 www.cbu.uz | Bank bilan bog‘liq muammolarni ko‘rib chiqish |
| Cyber xavfsizlik markazi | 🌐 www.cyber.uz | Kiberfiribgarlik bo‘yicha ko‘mak |
| O‘zbekiston Ombudsmani | 🌐 www.ombudsman.uz | Fuqarolik huquqlarini himoya qilish |
Firibgarlikdan qanday himoyalanish kerak?
-
Shaxsiy ma’lumotlarni bermang: Kodlar, login-parol, pasport nusxasi hech kimga yuborilmasin.
-
Ikki bosqichli himoyani yoqing: Bank, pochta, ijtimoiy tarmoqlarda ikki faktorli autentifikatsiyani yoqing.
-
Antivirus va xavfsizlik dasturlarini o‘rnating: Internetda xavfsiz bo‘lish uchun.
-
Shubhali havolalarni bosmang: Noma’lum raqamlar yoki havolalarga ehtiyot bo‘ling.
-
Do‘stlaringizni xabardor qiling: Yaqinlaringizni bu kabi holatlardan ogohlantiring.
Foydali ma'lumot
Da’vo muddati o‘tib ketganda nima qilish kerak
Hayotda shunday vaziyatlar bo‘ladiki, sizning huquqlaringiz buzilganini anglaysiz, biroq sudda o‘z haqingizni talab qilish uchun belgilangan muddat — da’vo muddati allaqachon o‘tib ketgan bo‘ladi. Ko‘pchilik bu holatda barcha imkoniyatlar yo‘qoldi, deb o‘ylaydi va qo‘l qovushtirib o‘tirib qoladi. Biroq, bu har doim ham shunday emas! O‘zbekiston qonunchiligi fuqarolarga va kreditorlarga da’vo muddati o‘tib ketganda ham o‘z […]
Vaqtinchalik yashash ruxsatnomasini uzaytirish
O’zbekiston, mehmondo’st va imkoniyatlarga boy diyor. Bu mamlakatda yashash, ishlash, o’qish yoki oila qurish baxtiga muyassar bo’lgan har bir chet ellik uchun o’z maqomini qonuniy saqlash nihoyatda muhimdir. Agar siz O’zbekistonda vaqtinchalik yashash ruxsatnomasi (VRR) bilan istiqomat qilayotgan bo’lsangiz, uning muddatini o’z vaqtida uzaytirish nafaqat qonun talabi, balki sizning osoyishta hayotingiz garovidir. Muddat o’tkazib yuborilishi […]
Ekologik qonunbuzarlik uchun jarimalar
O‘zbekiston — go‘zal va betakror tabiatga ega mamlakat. Uning adirlari, vodilari, daryolari va ko‘llari bizning farovonligimiz, sog‘ligimiz va kelajagimiz garovidir. Biroq, zamonaviy rivojlanish sharoitida atrof-muhitga bo‘lgan ta’sirimiz tobora ortib bormoqda. Ayniqsa, fermerlar va ishlab chiqaruvchilar kabi xo‘jalik subyektlari uchun ekologik me’yorlarga rioya qilish nafaqat ijtimoiy mas’uliyat, balki qonuniy majburiyat hamdir. Bugungi kunda ekologik qonunbuzarlik uchun […]
Daraxt kesish yoki chiqindi tashlash: yangi qattiq jarima
Hovlingizdagi «xavfli» daraxtni ruxsatsiz kesib tashladingizmi yoki chiqindini noto‘g‘ri joyga tashladingizmi? 2026-yil may oyida kuchga kirgan yangi qonun bunday harakatlar uchun jarimani bir necha barobar oshirdi — va bu safar u endi faqat biznesga emas, oddiy fuqarolarga ham qattiq tegadi. Bu — ko‘p odamlar hali ham bilmaydigan, lekin bilishi shart bo‘lgan o‘zgarish. Qonun sanasi 04.05.2026 […]
Sud hukmini ijro etish bosqichlari
Sud zalida hukm o‘qilganda, bir taraf uchun yengillik, ikkinchi taraf uchun esa umidsizlik hissi paydo bo‘lishi mumkin. Lekin ko‘pchilik uchun sud qarori qabul qilingandan keyingi eng muhim bosqich — uning amaliy ijrosi ekanligini unutmaslik kerak. Zero, qog‘ozdagi g‘alaba hayotiy natijalarga aylanishi uchun u ijro etilishi shart. Aynan shu nuqtada «Sud hukmini ijro etish bosqichlari» nafaqat […]
Soliq tekshiruvi keldi: IPning huquqlari va shikoyat tartibi
Soliq inspektori eshigingizni taqillatdi yoki aktda kutilmagan jarima yozdi. Ko‘p tadbirkorlar bu daqiqada o‘zlarining huquqlari borligini unutib qo‘yadi — soliq tekshiruvi bir tomonlama jarayon emas, va aktga rozi bo‘lmaslik huquqi qonun bilan kafolatlangan. Muammo shundaki, bu huquqdan qanday foydalanishni ko‘pchilik bilmaydi. Asosiy modda 21-modda Kodeks Soliq kodeksi Shikoyat boblari 160–166-m. Shikoyat tartibi Yuqori organ / […]
Kvartirada yashirin kamchilik: shartnomani bekor qilish
Kvartirani ko‘rib, imzo qo‘yib, ko‘chib o‘tgandan keyin devor ichida namlik, quvurda yoriq yoki noqonuniy qayta qurilish chiqdimi? Sizning huquqingiz — sotuvchi bu haqda bilganmi yoki bilishi kerak bo‘lganmi, degan bitta savolga bog‘liq. Bu savolga to‘g‘ri javob topish, ko‘pincha, minglab dollarlik farqni anglatadi. Asosiy moddalar 393, 409-m. Kodeks Fuqarolik kodeksi Sizning huquqingiz Narx yoki bekor qilish […]
Bank kreditini muddatidan oldin yopish bo‘yicha nizolar
Hayotimizda kutilmagan vaziyatlar tez-tez uchrab turadi. Bugun moliyaviy ahvolingiz og‘ir bo‘lishi mumkin, ertaga esa kutilmagan daromad manbai paydo bo‘lib, qarzlaringizdan xalos bo‘lishni istaysiz. Ayniqsa, bankdan olingan kreditni muddatidan oldin yopish istagi ko’pchilikda paydo bo’ladi, chunki bu foiz xarajatlarini tejashning ajoyib yo’li bo’lib tuyuladi. Ammo amaliyotda Bank kreditini muddatidan oldin yopish bo‘yicha nizolar tez-tez yuzaga keladi. […]
Atrof-muhitga zarar yetkazgan transport vositasi bo‘yicha da’vo
O‘zbekiston — go‘zal va betakror tabiatga ega diyor. Ammo tezkor taraqqiyot va shaharsozlik jarayonlari ba’zan atrof-muhitimizga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Ayniqsa, avtomobillar sonining ortib borishi bilan, har birimiz ekologik muammolarga duch kelmoqdamiz. Avtomobil egalari sifatida biz yo‘llardagi qoidabuzarliklar haqida tez-tez eshitamiz, ammo transport vositalarining atrof-muhitga yetkazadigan zarari haqida qanchalik xabardormiz? Bu mavzu juda muhim, chunki […]
Qurilishda sertifikatlash muammolari
Oʻzbekistonda qurilish sohasi misli koʻrilmagan yuksalish davrini boshdan kechirmoqda. Har kuni yangi binolar, infratuzilma loyihalari qad rostlamoqda, bu esa mamlakatimiz iqtisodiyotining rivojlanishiga sezilarli hissa qoʻshmoqda. Biroq, bu jadal oʻsish bilan birga, qurilish loyihalarining sifati, xavfsizligi va qonuniyligini taʼminlash masalasi yanada dolzarb tus olmoqda. Aynan shu nuqtada, qurilishda sertifikatlash masalasi markaziy oʻrinni egallaydi. Tadbirkorlar va qurilish […]
Yo’l-transport hodisasi yuz berganida nima qilish kerak? O’zbekistondagi yuridik maslahatlar va amaliy tavsiyalar
Yo’l-transport hodisalari (YTH) — bu hayotimizda eng noxush voqealardan biridir. Har kim ushbu voqea yuz bermasdan oldin nima qilishni va qanday huquqiy yordam olishni bilmasligi mumkin. O’zbekistonda yo’l-transport hodisasi yuz berganida, xavfsizlikni ta’minlash va huquqiy yordamni olish uchun ko’plab zarur qadamlar mavjud. Ushbu maqolada biz yo’l-transport hodisasi yuz berganida nima qilish kerakligini, qanday yuridik yordam […]
Bo‘shanishdan keyingi aliment masalalari
Ajralish har bir oila uchun og‘riqli jarayon bo‘lishi mumkin, ammo bu holatda eng muhimi – farzandlarning kelajagi va ularning huquqlarini himoya qilishdir. Afsuski, ko‘pincha ota-onalar ajrashgandan keyin aliment to‘lash va uni undirish bilan bog‘liq ko‘plab savollarga duch kelishadi. Ba’zan hatto qonuniy huquqlari va majburiyatlari haqida to‘liq ma’lumotga ega bo‘lmaydilar. Ushbu maqola sizga Bo‘shanishdan keyingi aliment […]