Yuristlarga savollar Topildi 10

Men bir necha yildan beri chet elda doimiy yashayman, O’zbekistonda vafot etgan onamdan meros qolgan. Meros olish jarayonini O’zbekistonga jismonan bormasdan, uzoqdan qanday rasmiylashtirish mumkin? Bu jarayon qancha vaqt olishi mumkinligini ham bilmoqchiman.

Buvim vafot etganidan keyin uning kvartirasi menga meros bo’lib qoldi, notariusdan meros huquqi haqida guvohnoma oldim, lekin kvartira hali ham buvimning nomida qolmoqda. Bu mulkni o’z nomimga rasmiy ravishda qanday o’tkazishim kerak?

Ota-onam rasmiy nikohdan o’tmagan, lekin men otamning haqiqiy farzandiman, buni tug’ilganlik guvohnomasida u otam sifatida ko’rsatilgan. Otam yaqinda vafot etdi va uning rasmiy turmush o’rtog’i (keyinchalik uylangan ayoli) meni meros olishga haqli emas deb da’vo qilmoqda. Bu to’g’rimi?

Amakim vafot etdi va menga uning qarzlari bilan birga kichik mulki meros bo’lib qoldi, lekin qarzlar mulk qiymatidan ko’proq ekan. Men bu merosdan butunlay voz kechmoqchiman, chunki qarzlarni to’lashni istamayman. Merosni rad etish qanday tartibda amalga oshiriladi va bu qarzlarga ham tegishlimi?

Otam qayta uylanganidan keyin o’gay onamning avvalgi turmushidan bo’lgan farzandi bilan bir uyda o’sdik, u meni haqiqiy aka-uka kabi ko’rar edi. Endi otam vafot etdi, lekin bu o’gay birodarim qonuniy jihatdan meros olish huquqiga ega emasligini eshitdim. Bu haqiqatmi va uning huquqini qanday himoya qilish mumkin?

Otam to’satdan vafot etdi, u hech qanday vasiyatnoma qoldirmagan. Onam, men va akam qolganmiz. Meros qonun bo’yicha qanday taqsimlanishi kerak, va bu jarayonni boshlash uchun qanday hujjatlar va qaysi muddatda notariusga murojaat qilishimiz kerak?

Onam vasiyatnomasida barcha mulkini xayriya jamg’armasiga qoldirgan, meni va kichik ukamni umuman eslatib o’tmagan. Ukam hali o’n olti yoshda va boshqa daromad manbai yo’q. Bunday holatda biz vasiyatnomaga qaramasdan qandaydir ulushga da’vo qila olamizmi?

Akam otamizning oxirgi yillarida unga umuman g’amxo’rlik qilmadi, hatto kasalxonaga tushganida ham bir marta ham bormadi, men esa yolg’iz o’zim otamga qarab, uning barcha xarajatlarini to’ladim. Endi meros taqsimlanayotganda akam ham teng ulushga da’vo qilmoqda. Uni «nomunosib voris» deb topib, merosdan mahrum qilish mumkinmi?

Otamdan meros bo’lib qolgan mulkni notarius men, onam va singlim o’rtasida taqsimladi, lekin men buni tekshirib ko’rsam, hisob-kitobda xatolik borga o’xshaydi – mening ulushim kutilganidan kamroq chiqqan. Notarius tomonidan berilgan meros ulushi noto’g’ri hisoblangan bo’lsa, buni qanday tuzatish mumkin?

Otam vafotidan oldin vasiyatnoma tuzib, butun mulkini faqat ukamga qoldirgan, meni esa umuman eslatib o’tmagan. Bilishimcha, vasiyatnoma tuzilgan vaqtda otam og’ir kasal bo’lgan va dori-darmonlar ta’sirida bo’lgan. Bu vasiyatnomani sudda bekor qildirish mumkinmi va bu uchun qanday dalillar kerak?